Obietnica i dla kogo
Ten tekst da Ci natychmiastowy werdykt: kiedy wrzucić PDF na stronę, kiedy wymaga się konwersji do HTML i jakie konkretne kroki wykonać, żeby PDF był rzeczywiście użyteczny dla osób korzystających z technologii wspomagających.
Przeznaczone dla: redaktorów treści, UX-owców, administratorów stron i małych działów komunikacji, które publikują raporty, instrukcje i formularze.
Szybkie pytania (i krótkie decyzje)
Czy musisz opublikować dokument jako PDF?
Zdecydowanie nie, jeśli format ma służyć głównie do przeglądania online — preferuj HTML. Źródło: WebAIM. ([webaim.org)
Czy PDF może być wyłącznie obrazem zeskanowanym?
Zdecydowanie nie — bez OCR i tagów taki PDF jest nieczytelny dla czytników ekranu. Źródło: PAC. ([pac.pdf-accessibility.org)
Czy wystarczy „dodać alt do obrazków”?
To za mało. Musisz mieć właściwe tagi, czytnikową kolejność i opis linków. Rekomendacja: waliduj zgodność z PDF/UA i WCAG. Źródło: W3C. ([w3.org)
Czym jest dostępny PDF — krótko
Dostępny PDF to plik z warstwą struktury (tagi), opisami obrazów (alt text), logiczną kolejnością czytania i poprawnie oznaczonymi tabelami i formularzami. PDF/UA to techniczny standard ISO dla takich plików; WCAG definiuje kryteria dostępności dla treści webowych, które stosuje się też do dokumentów. ([w3.org)
Co to znaczy w praktyce
Tagi = mapa dokumentu, którą czytnik ekranu odczytuje zamiast „płaskiej” wizualnej strony. Jeśli tagi są błędne, czytnik może pominąć treści lub czytać je w losowej kolejności. Źródło: Adobe. ([helpx.adobe.com)
Jak zacząć — krok po kroku (15–60 min dla pojedynczego dokumentu)
Oceń, czy treść powinna być HTML (strona) czy PDF (dowód, layout do wydruku). WebAIM rekomenduje HTML gdy to możliwe. ([webaim.org)
Jeśli pozostajesz przy PDF: w źródle DOCX/PDF wygeneruj dokument z semantycznymi nagłówkami i opisami obrazów (nie rób „płaskiego” eksportu ze skanu). ([help.userway.org)
Otwórz Acrobat Pro → Accessibility → Make Accessible lub ręcznie popraw tagi, tytuł dokumentu, język i kolejność czytania. Źródło: Adobe. ([helpx.adobe.com)
Przetestuj automatem (PAC lub inny validator) i ręcznie w czytniku ekranu (NVDA/VoiceOver). PAC pokaże, że tagi istnieją i czy są sensowne. ([pac.pdf-accessibility.org)
Krótka checklist (do szybkiego odhaczenia)
Tytuł dokumentu ustawiony.
Język dokumentu ustawiony.
Nagłówki H1–Hn oznaczone tagami.
Wszystkie obrazy mają alt-text.
Tabele mają nagłówki kolumn/wierszy.
Żadne treści nie są obrazem bez OCR.
Fakty → Skutek → Werdykt (wybrane przypadki)
Fakt: PDF/UA jest standardem ISO i definiuje warstwę techniczną dla dostępnych PDF. ([w3.org)
Skutek: Narzędzia i czytniki oczekują zgodnych tagów; brak zgodności powoduje błędy przy odczycie.
Werdykt: Jeśli twój dokument ma znaczenie prawne lub musi być czytelny przez wszystkich, traktuj PDF/UA jako listę kontrolną.
Fakt: Proste narzędzia potrafią „dodać tagi” automatycznie, ale wynik często wymaga ręcznej korekty. ([pac.pdf-accessibility.org)
Skutek: Automatyczna poprawa zmniejsza ilość pracy, ale nie eliminuje potrzeby kontroli ręcznej.
Werdykt: Używaj automatu do przyspieszenia pracy, ale zawsze sprawdź ręcznie.
Fakt: WebAIM i praktycy mówią, że HTML zapewnia najszerszą dostępność i elastyczność. ([webaim.org)
Skutek: Teksty, formularze i treści stronicowane lepiej działać będą jako HTML.
Werdykt: HTML > PDF gdy treść ma być konsumowana online.
Porównanie podejść
| Podejście | Czas wdrożenia | Ryzyko dostępności | Mini-werdykt |
|---|---|---|---|
| Publikuj HTML zamiast PDF | 1–3 h (przekonwertowanie) | Niskie | Najlepsze dla czytania online |
| Publikuj PDF bez poprawy | 5 min | Wysokie — nieczytelne dla czytników | Nieakceptowalne |
| Poprawiony PDF (tagi + test) | 15–60 min | Średnie → Niskie (po QA) | Akceptowalne jeśli wymagany format |
Plusy i typowe skargi
Plusy poprawnego PDF:
zachowuje layout i paginację do druku,
ułatwia dystrybucję oficjalnych dokumentów.
Typowe skargi użytkowników:
„Czytnik czyta w losowej kolejności” → brak/niepoprawne tagi. ([pac.pdf-accessibility.org)
„Tabele są nieczytelne” → brak nagłówków tabel. ([helpx.adobe.com)
Synteza: PDF ma swoje miejsce, ale wymaga pracy — publikacja „jak jest” tworzy większe bariery niż wartość zachowanego layoutu.
Werdykty per segment
Działy prawne/finansowe, które potrzebują stałego layoutu: PDF z poprawkami (walidacja PDF/UA). ([w3.org)
Blogi i instrukcje krok-po-kroku: HTML. ([webaim.org)
Formularze do wypełnienia online: HTML lub interaktywny PDF z oznaczonymi polami i testami w czytniku. ([helpx.adobe.com)
Narzędzia i testy (krótko)
PAC — automatyczna walidacja PDF/UA (wizualizacja tagów). ([pac.pdf-accessibility.org)
Adobe Acrobat Pro — edycja tagów, Accessibility Checker. ([helpx.adobe.com)
NVDA / VoiceOver — testy ręczne w czytniku ekranu. ([help.userway.org)
Podsumowanie — kto co powinien zrobić teraz
Idealne dla: dokumentów wymagających zachowania layoutu i oficjalnej formy — publikuj PDF, ale tylko po korekcie tagów i walidacji.
Będzie frustrować: użytkowników, jeśli wrzucisz zeskanowany lub „płaski” PDF bez OCR i bez struktury. W takim wypadku wybierz HTML albo daj obie wersje. Jeśli nie masz narzędzi, zacznij od wygenerowania PDF z poprawnych źródeł (DOCX z nagłówkami) i uruchom PAC/Acrobat. ([pac.pdf-accessibility.org)
Link do oficjalnych technik: PDF Techniques. ([w3.org)
